Traagheid is het enige probleem op je website dat je zelf nooit ziet. Jij opent je eigen site elke dag, op je eigen computer, op je eigen wifi, met alles al in je cache. Bij jou staat hij er meteen.
Je bezoeker zit ergens anders. Op een gsm, op mobiele data, ergens tussen twee afspraken in, met vier andere tabbladen open en drie concurrenten in dezelfde zoekresultaten. Voor hem duurt het geen halve seconde maar vier. En hij zegt je niet dat hij is weggeklikt; hij is gewoon weg.
Dit stuk legt uit wat "traag" precies betekent, hoe je het in vijf minuten meet en welke drie oorzaken bij KMO-sites bijna altijd de schuldige zijn.
Eerst dit: ik ga je geen percentages verkopen
In elk artikel over websitesnelheid duikt hetzelfde soort cijfer op: één seconde vertraging kost zoveel procent conversie. Die cijfers komen uit onderzoek bij grote webshops met miljoenen bezoekers, en ze worden zonder blikken of blozen op een lokaal KMO-bedrijf geplakt.
Dat is niet eerlijk, dus doen we het niet. Wat wél overeind blijft, is het mechanisme: elke seconde dat een bezoeker naar niets kijkt, is een moment waarop hij kan beslissen dat het te lang duurt. Hoeveel mensen dat bij jou zijn, weet niemand zonder jouw cijfers erbij. Dat het er zijn, staat vast.
En er is een tweede reden. Google gebruikt laadsnelheid als een van de signalen om te bepalen wie bovenaan staat. Niet het belangrijkste signaal, want inhoud en relevantie wegen zwaarder, maar wel een signaal dat je gratis in orde kunt brengen.
De drie cijfers die Google gebruikt, in mensentaal
Google vat websitesnelheid samen in drie meetwaarden, de Core Web Vitals. Ze klinken technisch, maar ze meten alle drie iets wat je zelf herkent als bezoeker.
LCP: hoe snel zie ik waar het over gaat? Dit meet hoe lang het duurt tot het grootste element bovenaan je pagina zichtbaar is: meestal je hoofdafbeelding of je titel. Groen is onder de 2,5 seconden. Dit is het cijfer waar bijna alle KMO-sites op struikelen.
INP: reageert de pagina als ik iets doe? Dit meet hoe snel de pagina antwoordt wanneer je op een knop tikt of een menu opent. Groen is onder de 200 milliseconden. Herken je dat gevoel dat je twee keer moet tikken omdat er niets lijkt te gebeuren? Dat is dit cijfer dat rood staat.
CLS: springt de lay-out onder mijn vinger weg? Dit meet hoeveel de inhoud verschuift tijdens het laden. Je wil op een knop tikken, er laadt nog snel een banner in, alles schuift naar beneden en je tikt op iets anders. Groen is onder de 0,1.
Meer hoef je er niet van te weten. Zien, reageren, stilstaan.
Zo test je je eigen site in vijf minuten
Je hebt hier geen bureau voor nodig. Drie stappen:
1. Draai PageSpeed Insights. Ga naar pagespeed.web.dev, plak je adres, kies het mobiele tabblad. Je krijgt een score en de drie cijfers hierboven. Kijk niet naar de score maar naar de kleuren van LCP, INP en CLS; die score is een gemiddelde dat schommelt en waar mensen zich te veel op blindstaren.
Test bovendien niet alleen je homepage. Test de pagina waar je geld verdient: je belangrijkste dienstpagina en je contactpagina.
2. Kijk in Search Console. Als je site geverifieerd is in Google Search Console, staat er een rapport Core Web Vitals. Dat toont geen labtest maar echte metingen van echte bezoekers, over al je pagina's. Dat is de waarheid; PageSpeed Insights is de diagnose.
3. Doe de gsm-test. Zet wifi uit op je telefoon, open je site via een zoekopdracht in plaats van via je bladwijzer, en tel gewoon mee. Geen enkele tool vervangt het gevoel van zelf wachten op je eigen pagina.
Samen kost dat een kwartier, en je weet meer over je website dan de meeste ondernemers over de hunne.
Oorzaak 1: afbeeldingen die veel te zwaar zijn
Dit is met voorsprong de nummer één. Iemand zet een foto rechtstreeks uit de camera of van de fotograaf op de site: vijf megapixels, vier megabyte. In het beeldscherm wordt hij netjes verkleind naar een blokje van 600 pixels breed, maar de bezoeker downloadt nog altijd het volledige bestand.
Eén zo'n foto is al erg. Een fotogalerij of een carrousel met acht van die beelden bovenaan je homepage maakt het onmogelijk om ooit een groene LCP te halen.
De oplossing is niet ingewikkeld: schaal beelden terug tot het formaat waarop ze getoond worden, sla ze op in een modern formaat, en laad wat onder de vouw staat pas wanneer de bezoeker ernaartoe scrollt. Dat is meestal een halve dag werk met een blijvend effect.
Oorzaak 2: de stapel plug-ins en scripts
De tweede boosdoener sluipt er over jaren in. Een cookiebanner, een chatwidget, twee trackingscripts, een reviewslider, een lettertype van een externe server, een formulierplug-in, een pop-up voor de nieuwsbrief. Elk stuk is klein en elk stuk had op dat moment een reden.
Samen zorgen ze ervoor dat de browser eerst een reeks externe servers moet aanspreken voor hij jouw pagina mag tonen. Dat raakt vooral je INP: de pagina staat er wel, maar reageert niet, want de telefoon is nog bezig met scripts.
De oefening is saai maar dankbaar: zet alles op een rij en schrap wat je in de praktijk niet gebruikt. In de meeste sites die wij overnemen, staat minstens een derde van de plug-ins er omdat niemand ze durfde weg te halen.
Oorzaak 3: hosting en caching
De derde oorzaak zie je niet in de pagina maar erachter. Goedkope gedeelde hosting betekent dat je server zijn geheugen deelt met honderden andere sites. Bij elk bezoek wordt je pagina opnieuw in elkaar gezet uit de database, terwijl er niets veranderd is sinds gisteren.
Caching lost dat op: de pagina wordt één keer klaargezet en daarna kant-en-klaar geserveerd. Wij bouwen websites daarom standaard zo dat de pagina's al klaarstaan vóór iemand ze opvraagt, verspreid over servers dicht bij de bezoeker. Dan is snelheid geen optimalisatie achteraf maar een eigenschap van het fundament.
Snelheid is geen project, het is onderhoud
Het vervelende aan websitesnelheid is dat je hem nooit definitief oplost. Je maakt de site snel, en dan komt er een nieuwe pagina met een zware headerfoto bij, of een marketingtool die "even" een script toevoegt. Zes maanden later sta je weer in het oranje.
Daarom hoort een snelheidscontrole gewoon in je maandelijkse ritme thuis, naast je cijfers en je vindbaarheid. Eén keer per maand die drie kleuren bekijken duurt twee minuten en voorkomt dat je het pas merkt wanneer je aanvragen al maanden teruglopen.
Test je site vandaag met de drie stappen hierboven. Staat er iets in het rood en weet je niet waar je moet beginnen, leg het gerust voor in een gratis strategiegesprek. We kijken samen waar de traagheid vandaan komt en of dat een halve dag werk is of een fundamenteler probleem.